Najcenniejszym zabytkiem Kartuz, całej gminy Kartuzy oraz powiatu kartuskiego, jest XIV-wieczna gotycka świątynia, unikalna w skali kraju, współcześnie Kolegiata, będąca świadectwem działalności zakonu Kartuzów.


Niegdyś kompleks wokół Kolegiaty wyglądał zupełnie inaczej - większość budynków, m.in. niemal wszystkie eremy (domy zakonników) oraz krużganki (korytarze, którymi Kartuzi przechodzili z eremów do świątyni, bez konieczności wychodzenia na zewnątrz) nie zachowały się do dnia dzisiejszego. Przetrwał jeden erem oraz umieszczony przy nim fragment tzw. wielkiego krużganka. Fragment małego krużganka pełni dzisiaj rolę spowiednicy.

Budowę kościoła rozpoczęto w 1381 r. z inicjatywy gdańskiego patrycjusza Jana Thiergarta. Murowaną świątynię konsekrowano 7 października 1403 roku.

Charakterystycznym elementem kartuskiej świątyni jest jej barokowy dach w kształcie wieka trumny, symbolizujący ideę życia zakonnego ojców Kartuzów zawierającą się w słowach „memento mori” czyli „pamiętaj o śmierci”.











Kartuska Kolegiata pełni przede wszystkim funkcję kościoła parafialnego parafii pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Klikając w ten link, uzyskasz dostęp do strony kolegiatakartuzy.pl.






Kliknij w ten link, aby uzyskać pełny dostęp do tekstu Sobiesława Szybkowskiego pt. Zakon Kartuzów (wejdź)





Kliknij w ten link, aby uzyskać pełny dostęp do tekstu Klemensa Bruskiego pt. Początki fundacji klasztornej i jej rozwój (wejdź)




Kliknij w ten link, aby uzyskać pełny dostęp do tekstu Wacława Odyńca pt. Walka [klasztoru Kartuzów - dop. red.] o przetrwanie (wejdź)




Kliknij w ten link, aby uzyskać pełny dostęp do tekstu Wacława Odyńca pt. Czasy dobre i złe [klasztoru Kartuzów - dop. red.] (wejdź)


Kartuska kolegiata była przez lata (i jest nadal) obiektem zainteresowań malarzy oraz rzeźbiarzy. Poniżej kilka przykładów.



Fragment obrazu kartuskiego malarza Grzegorza Napierały. 2017 r.






Miniaturowa Kolegiata w Kaszubskim Parku Miniatur w Stryszej Budzie k. Mirachowa.